GPF w benzynie: czy masz filtr cząstek stałych? Wyjaśniamy!

Wiele osób zastanawia się, czy nowoczesne samochody benzynowe również są wyposażone w filtry cząstek stałych, podobnie jak diesle. Odpowiedź brzmi: tak, ale nie jest to filtr DPF. W tym artykule wyjaśnię, czym jest filtr GPF, dlaczego jest obecny w autach z silnikiem benzynowym, jak działa i na co zwrócić uwagę podczas jego eksploatacji, aby uniknąć kosztownych napraw.

Filtry cząstek stałych w benzynie: co musisz wiedzieć?

Silniki benzynowe z założenia nie posiadają filtra DPF. Ten specyficzny rodzaj filtra jest domeną samochodów z silnikami Diesla. Jednakże, w odpowiedzi na coraz bardziej restrykcyjne normy emisji spalin, producenci zaczęli montować w silnikach benzynowych ich odpowiednik filtr GPF (Gasoline Particulate Filter). Choć potocznie bywa mylony z DPF-em, jego konstrukcja i sposób działania są nieco inne, dostosowane do specyfiki jednostek benzynowych.

Powodem wprowadzenia filtrów cząstek stałych do silników benzynowych były przede wszystkim zaostrzające się normy emisji spalin, takie jak Euro 6c i Euro 6d-TEMP. Chodziło o konieczność znaczącego ograniczenia emisji drobnych cząstek stałych, które są szczególnie szkodliwe dla zdrowia i środowiska. Wcześniej skupiano się głównie na dieslach, ale okazało się, że silniki benzynowe z wtryskiem bezpośrednim również generują znaczące ilości tych zanieczyszczeń.

Nowoczesne silniki benzynowe często wykorzystują technologię wtrysku bezpośredniego (np. TSI, GDI, FSI, EcoBoost). Chociaż rozwiązanie to przynosi wiele korzyści, takich jak lepsza efektywność spalania i niższe zużycie paliwa, ma też swoją ciemną stronę. Wtrysk bezpośredni sprzyja powstawaniu większej ilości drobnych cząstek sadzy w porównaniu do starszych silników z wtryskiem pośrednim. To właśnie ta zwiększona emisja była główną przyczyną, dla której wprowadzono obowiązek stosowania filtrów GPF.

GPF co to jest i jak działa w Twoim aucie?

Filtr GPF, podobnie jak jego odpowiednik w dieslach, zbudowany jest z materiału ceramicznego o strukturze przypominającej plaster miodu. Kanały wewnątrz filtra są naprzemiennie otwarte i zamknięte. Spodziny, zawierające cząstki stałe (sadzę), przepływają przez porowate ścianki, które zatrzymują te zanieczyszczenia. Kluczową różnicą w porównaniu do DPF jest sposób regeneracji. Dzięki wyższym temperaturom spalin w silnikach benzynowych, sadza jest zazwyczaj wypalana w sposób pasywny, czyli samoistnie, podczas normalnej jazdy, szczególnie tej poza miastem. Proces ten odbywa się niemal ciągle, co minimalizuje ryzyko zapchania filtra.

Filtry GPF stały się standardem w większości nowych samochodów benzynowych z wtryskiem bezpośrednim produkowanych po 2018 roku. Wcześniej, od września 2017 roku, norma Euro 6c nałożyła na producentów obowiązek ograniczenia emisji cząstek stałych w tych silnikach, co wymusiło ich stosowanie.

Normy Euro 6c i Euro 6d-TEMP można uznać za pewien "cichy przełom" w motoryzacji. Choć nie zawsze były szeroko komentowane w mediach, wymusiły one na producentach samochodów wprowadzenie nowych technologii, takich jak właśnie filtry GPF. Ich celem było i jest spełnienie coraz bardziej rygorystycznych wymogów dotyczących emisji cząstek stałych, co jest kluczowe dla ochrony środowiska i zdrowia publicznego.

Eksploatacja auta z GPF: czy jest się czego obawiać?

Proces regeneracji filtra GPF jest zazwyczaj znacznie prostszy i mniej problematyczny dla użytkownika niż w przypadku filtrów DPF w dieslach. Główną rolę odgrywają tu wyższe temperatury spalin typowe dla silników benzynowych. Dzięki temu sadza jest skutecznie wypalana w sposób pasywny, bez konieczności specjalnych zabiegów ze strony kierowcy czy komputera sterującego silnikiem.

Dla kierowcy oznacza to, że pasywne wypalanie sadzy zazwyczaj odbywa się bez jego świadomej interwencji. Filtr GPF sam dba o swoją czystość podczas normalnej eksploatacji pojazdu. Najlepsze warunki do tego procesu panują podczas jazdy poza miastem, na dłuższych dystansach, gdzie silnik pracuje w optymalnych temperaturach.

Oto kilka wskazówek dotyczących stylu jazdy, który sprzyja prawidłowemu działaniu filtra GPF:

• Preferuj jazdę poza miastem: Dłuższe trasy i wyższe prędkości pozwalają na efektywne wypalanie sadzy.
• Unikaj wyłącznie krótkich tras miejskich: Ciągłe pokonywanie krótkich dystansów, zwłaszcza na zimnym silniku, utrudnia regenerację filtra.
• Dbaj o regularne przeglądy: Upewnij się, że silnik pracuje prawidłowo i nie ma żadnych usterek, które mogłyby wpływać na pracę filtra.
• Nie bagatelizuj objawów: Jeśli zauważysz jakiekolwiek niepokojące sygnały, zareaguj szybko.

Problemy z GPF i jak ich unikać

Absolutnie kluczową kwestią dla prawidłowego działania i długowieczności filtra GPF jest stosowanie odpowiedniego oleju silnikowego. Należy wybierać oleje typu "Low SAPS" (o obniżonej zawartości popiołów siarczanowych, fosforu i siarki). Zwykłe oleje mogą zawierać dodatki, które przy wysokich temperaturach spalin tworzą trudne do wypalenia osady, zatykając filtr i skracając jego żywotność.

Jeśli filtr GPF zaczyna się zapychać, możesz zauważyć następujące objawy:

• Wyraźny spadek mocy silnika.
• Zwiększone zużycie paliwa.
• Świecąca się na desce rozdzielczej kontrolka "check engine" lub dedykowana kontrolka filtra cząstek stałych.
• Nierówna praca silnika.

Gdy zauważysz objawy sugerujące problem z filtrem GPF, takie jak spadek mocy lub zapalenie się kontrolki "check engine", nie panikuj od razu. Czasami wystarczy spróbować przeprowadzić dłuższą trasę poza miastem, aby umożliwić filtrowi regenerację. Jeśli jednak problem nie ustępuje, konieczna jest wizyta w serwisie w celu diagnostyki. Ignorowanie objawów może prowadzić do poważniejszych i kosztowniejszych uszkodzeń.

Główne przyczyny awarii filtra GPF to:

• Wyłącznie krótkie trasy miejskie: Brak możliwości przeprowadzenia efektywnej regeneracji.
• Stosowanie niewłaściwego oleju silnikowego: Używanie olejów nieprzeznaczonych dla silników z GPF.
• Usterki osprzętu silnika: Problemy z układem wtryskowym, zapłonem lub układem dolotowym mogą wpływać na skład spalin i pracę filtra.
• Nieprawidłowe działanie czujników: Awaria czujników ciśnienia lub temperatury spalin.

Koszty i konsekwencje: serwisowanie i usuwanie GPF

Koszt wymiany filtra GPF może być znaczący. Podobnie jak w przypadku DPF, jest to element wykonany z drogich materiałów ceramicznych i metali szlachetnych. Ceny mogą się wahać od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych, w zależności od marki i modelu samochodu.

Usuwanie filtra GPF jest działaniem nielegalnym. Taki samochód nie spełnia obowiązujących norm emisji spalin, co skutkuje negatywnym wynikiem podczas obowiązkowego badania technicznego pojazdu. Ponadto, podczas kontroli drogowej policja może nałożyć mandat za nieprawidłowe działanie układu wydechowego. Negatywne konsekwencje dla środowiska są oczywiste zwiększona emisja szkodliwych cząstek.

Podczas badania technicznego pojazdu z usuniętym filtrem GPF, diagnosta powinien wykryć brak tego elementu lub jego nieprawidłowe działanie. Skutkuje to oczywiście negatywnym wynikiem badania, co uniemożliwia legalne poruszanie się po drogach. W niektórych przypadkach, jeśli brak filtra jest oczywisty, diagnosta może odmówić przeprowadzenia badania.

GPF w benzynie: czy warto się go obawiać?

Oto kilka finalnych wskazówek, jak dbać o filtr GPF, aby cieszyć się bezproblemową jazdą i uniknąć kosztownych awarii:

1. Stosuj odpowiedni olej: Zawsze używaj oleju silnikowego typu "Low SAPS", zgodnie ze specyfikacją producenta Twojego samochodu. To absolutna podstawa.
2. Dbaj o styl jazdy: Staraj się regularnie odbywać dłuższe trasy poza miastem, aby umożliwić filtracji efektywne wypalanie sadzy. Unikaj sytuacji, w których silnik stale pracuje na zimno.
3. Reaguj na objawy: Nie ignoruj zapalonych kontrolek ostrzegawczych ani spadku mocy. Szybka reakcja może zapobiec poważniejszym uszkodzeniom.
4. Regularnie serwisuj auto: Upewnij się, że wszystkie podzespoły silnika pracują prawidłowo. Usterki układu wtryskowego czy zapłonowego mogą negatywnie wpływać na pracę filtra GPF.
5. Tankuj paliwo dobrej jakości: Chociaż w mniejszym stopniu niż w dieslach, jakość paliwa również ma znaczenie dla czystości spalania.